Column 'Het groen van Soestdijk'
maart 2010
Echt groen wil het nog niet worden met een winter die er geen genoeg van kan krijgen. Maar dat groen bedoel ik hier niet. Vorig jaar maart stond ik in deze column stil bij de resultaten van het cultuurhistorisch onderzoek. Onderzoek waarin de historie van de architectuur, de gebeurtenissen en de bewoners centraal stond. 1 van de conclusies was dat vooral het ‘ensemble’ van paleis, park en bos een hoge monumentswaarde heeft. Met als aanbevelingen om dat ensemble vooral in stand te houden èn om de geschiedenis van tuin, park en bos verder te onderzoeken. Die handschoen hebben we opgepakt.
Allerlei bronnen zijn geraadpleegd, 5 deelgebieden zijn in kaart gebracht en 10 tijdsperiodes zijn onderzocht. Aandacht is besteed aan het Paleispark, het Roosterbos, het Paardenbos, Het Baarnse bos en de omgeving van de Biltseweg. Een paar opvallende conclusies. Het park was aan de achterkant van het paleis veel groter. Het voorplein zag er vroeger anders uit en er waren een zgn. Soester en Baarnse tuin. De ontwikkeling van het groen hield gelijke tred met de ontwikkeling van de gebouwen en met de mode en trends in die tijd. De meest bepalende tijdsperiode is toch wel het begin van de 19e eeuw, toen vader en zoon Zocher de Engelse landschapstuin aanlegden. En ook dit onderzoek concludeert dat het ensemble van paleis en park een hoge monumentswaarde heeft. Wel is er sprake van kwaliteitsverlies. In de loop van de eeuwen is er veel ‘opgeruimd en verdwenen’, zijn verbindingsstructuren verbrokkeld, zijn barrières ontstaan in de vorm van hekken en zijn bepaalde gebieden overwoekerd en dichtgegroeid.
Samen met de resultaten van het cultuurhistorisch onderzoek geeft dit onderzoek een compleet beeld van de zaken die we in ere moeten herstellen en waar goede mogelijkheden liggen voor vernieuwing en uitbreiding. Ook zijn er interessante aanknopingspunten voor het programma Heel de Heuvelrug, waarin identiteitsgebieden, de Vorstelijke Schakel en Poorten een rol spelen. Daarover een volgende keer meer.
Met respect voor het verleden op zoek naar de toekomst. Dat is 1 van de uitgangspunten voor de nieuwe bestemming van Soestdijk. Dat verleden hebben we nu goed in de vingers. Maar hoe de toekomst eruit gaat zien blijft ongewis. Met het voormalige kabinet was de afspraak gemaakt om voor eind 2010 een besluit te nemen. Of ook een nieuw kabinet eind dit jaar een besluit kan nemen moeten we afwachten. Onzekere tijden breken aan, ook voor Soestdijk.
Jan Altenburg,
directeur Paleis Soestdijk