Column 'Werk in voorbereiding: Renovatie Soestdijk'
november 2009
Hoe kan dat, vraagt u zich misschien af. Nog geen nieuwe bestemming, maar toch al volop bezig met de voorbereiding van de renovatie van Soestdijk? Toch is dat 1 van de projecten waar we nu aan werken. Bij het restaureren en renoveren van een monument komt heel wat kijken. Zeker als het om een paleis gaat. In deze column een kijkje achter de schermen.
Zoals u weet heeft een aantal onderzoeken en verkenningen de nodige bouwstenen opgeleverd. Voor de renovatie en restauratie zijn vooral de resultaten van het cultuurhistorisch, het bouwkundig en bouwtechnisch onderzoek belangrijk. We weten dat de technische installaties nog maximaal zo'n 7 à 9 jaar meegaan voordat ze echt vervangen moeten worden. Ook bouwkundig weten we nu wat de (on)mogelijkheden zijn van paleis en bijgebouwen. Cultuurhistorisch is vastgesteld dat de hele buitenplaats Soestdijk een hoge monumentwaarde heeft. Wat het paleis betreft zijn vooral het corps de logis (het middenstuk met de historische vertrekken) en het linker deel van de Baarnse vleugel (waar koningin Juliana met haar gezin woonde) van belang.
Bij de renovatie en restauratie gaat het echter om meer dan alleen cultuurhistorische waarden en technische en bouwkundige aspecten. Ook het toekomstig gebruik, de financiële mogelijkheden en ontwikkelingen in de omgeving spelen een belangrijke rol. Met andere woorden: alle aspecten en waarden moeten, ook ten opzichte van elkaar, gewogen worden en er moeten keuzes gemaakt worden.
Om alle keuzes rondom de renovatie goed en verantwoord te kunnen maken kijken experts nu op detailniveau naar aspecten als klimaat, constructie, elektra, interieur, exterieur, een modulaire aanpak en financiële consequenties. Ook de verschillende aanbestedings- en uitvoeringsvarianten worden in kaart gebracht. Daarbij hoeft het wiel gelukkig niet helemaal opnieuw te worden uitgevonden, want de Rijksgebouwendienst kan gebruikmaken van de kennis en ervaring opgedaan bij de restauratie van andere monumenten die zij in beheer heeft. Het resultaat van al dit voorbereidingswerk is een integraal plan voor de renovatie en restauratie van Paleis Soestdijk. De start daarvan is echter sterk afhankelijk van de beschikbare financiële middelen.
Twee belangrijke vragen zullen in dit integrale plan terugkomen. Kunnen we aan de slag als er nog geen nieuwe bestemming is en is het mogelijk om het paleis open te houden tijdens de restauratie? Wie het paleis kent weet dat het een kwetsbaar gebouw met beperkingen is en ongeschikt om grotere groepen te ontvangen. Aansluiten bij de (historische) mogelijkheden ligt bij de restauratie dan ook voor de hand. Noodzakelijke uitbreidingen voor bijvoorbeeld logies- en congresfaciliteiten kunnen beter elders op het landgoed gerealiseerd worden.
In het buitenland komt het vaak voor dat een monument tijdens de restauratie te bezichtigen is. Soms wordt een restauratie zelfs een bijzondere trekpleister. In Nederland hebben we daar nog niet zoveel ervaring mee. Vandaar dat buitenlandse voorbeelden zijn verzameld, zodat we inzicht krijgen in waar we allemaal rekening mee moeten houden.
Jan Altenburg,
directeur Paleis Soestdijk