Rijksgebouwendienst

Veenhuizen

De Rijksgebouwendienst is buiten de 3 gevangeniscomplexen eigenaar van ongeveer 75 gebouwen in Veenhuizen (een gebied van naar schatting 35 vierkante kilometer). Een deel van het vastgoed is al –succesvol- herontwikkeld, andere panden wachten nog op een nieuwe bestemming.

Architectuur

In Veenhuizen –in de 19e eeuw nog een desolate streek- werden vanaf 1823 door de Maatschappij van Weldadigheid 3 gestichten gebouwd met alle benodigde voorzieningen. Gebouwd als dwangkolonie voor bedelaars, arme gezinnen en wezen, was het volgens de stichters een prima plek voor de heropvoeding (met tucht en arbeid) van arme en onaangepaste sloebers. Na de overname van de gestichten door de Rijksoverheid werd Veenhuizen een rijkswerkinrichting waar veroordeelde misdadigers werden ondergebracht. Justitie liet tussen 1875 en 1914 een compleet dorp bouwen, ook voor het personeel. De meeste gebouwen in Veenhuizen werden ontworpen door vader (J.F) en zoon (W.C) Metzelaar.

Projectorganisatie

Het Masterplan 2004 is mede bepalend geweest voor de ontwikkeling van Veenhuizen. Hierin zijn 5 deelprojecten clustergewijs te onderscheiden:

• Versterking recreatie en toerisme
• Museumcomplex (nieuw arbeidsinrichting Esserheem en verbouwing oude 2e gesticht)
• Zorgactiviteiten (hospitaalcomplex)
• Ambacht-expertise (houtbedrijf e.o.)
• Landbouw, natuur en landschap (o.a. Maallust-complex)

In de hiervoor herontwikkelde panden zijn onder meer het gevangenismuseum, bed & breakfast voorzieningen, ateliers, horeca- en hotelvoorzieningen, een rugkliniek, een theatergezelschap, een gevangenismuseum en een glasmuseum gehuisvest.

Maallust-complex

Het Maallust-complex bestaat uit een voormalige graanmaalderij/drogerij, een melkfabriekje, restanten van een molen, een graansilo en een graandroogschuur.

Het is gelukt om nieuwe gebruikers te vinden voor alle gebouwen van het zogeheten Maallust-complex. Momenteel worden de gebouwen gerestaureerd een geschikt gemaakt voor een ambachtelijke bierbrouwerij, een kaasmakerij, een bloemen-en schildersatelier, een outdoorcentrum (klimmen, abseilen, tokkelen). De graandroogschuur zal vooralsnog gebruikt kunnen worden voor markten en exposities.

Locatie

Veenhuizen

Opdrachtgever

Rijksgebouwendienst

Architect

Architect voor de renovatie: Architectenbureau K2, Amsterdam

Planning/status

Het Maallust-complex werd op 12 april 2011 officieel geopend door prof.mr. Pieter van Vollenhoven.

Bijzonderheden

Veenhuizen was een zo goed als autarkisch geheel: met eigen scholen, landerijen, bakker, slachterij, weverij en spinnerij, kerken, begraafplaats, brandweerkazerne. Meubels en kleding werden zoveel mogelijk gemaakt in eigen werkplaatsen.
Veenhuizen bestond uit vier clusters: landbouw, zorg, onderwijs en arbeid.

Tot 1985 was het gebied niet openbaar toegankelijk, daarna trok Justitie zich terug achter de hekken van de penitentiaire inrichtingen (Norgerhaven, Esserheem en Bankenbosch) en werd het dorp toegankelijk voor de buitenwereld.

Nog steeds zijn de strafinrichtingen in Veenhuizen operationeel, met ruim 1000 gedetineerden. Het dorp heeft ruim 1200 inwoners.

Factsheet 'Veenhuizen'

Brochure 'Werken aan de toekomst van Veenhuizen'